عنوان موضوعی: بازشناسی آیین‌های عزاداری حسینی و نقش آن در هویت شیعیان جنوب قفقاز (دوره تزاری)

• اهمیت و جایگاه موضوع:

  آیین‌های عزاداری امام حسین (ع) در منطقه جنوب قفقاز، فراتر از یک مناسک مذهبی ساده، طی سالیانی طولانی به عنوان رکن اصلی هویت دینی و فرهنگی شیعیان شناخته شده است. این آیین‌ها نشان‌دهنده پیوند عمیق، تاریخی و عاطفی مردم این سامان با اهل‌بیت عصمت و طهارت (ع)، جهان اسلام، جوامع شیعی و حوزه «ایران فرهنگی بزرگ» است. ارتقای آگاهی تاریخی نسبت به این آیین‌ها، مهم‌ترین راهکار برای ارتقاء انگیزه شیعیان منطقه جهت حفظ هویت خویش و عبور از بحران‌های هویتی به شمار می‌رود.

• اهداف و رویکرد پژوهش:

  این کتاب با هدف پاسخ به ابهامات، پیچیدگی‌ها و پر کردن خلأهای پژوهشی موجود درباره سیاست‌های حکومت روسیه تزاری در قبال شیعیان و تأثیرات متقابل آن نوشته شده است. مؤلف با اتکا به رویکرد توصیفی - تحلیلی و بررسی منابع کتابخانه‌ای، تلاش کرده تا سیمای واقعی تأثیر عزاداری‌های عاشورایی (نظیر آیین‌هایی چون شاخسی-واخسی در میان ترکان جنوب قفقاز) را به تصویر بکشد.

• چالش‌ها و موانع داده‌کاوی در این حوزه:

  نویسنده به مشکلات جدی در مسیر پژوهش‌های قفقازشناسی اشاره می‌کند، از جمله:

  1. پراکندگی و ناهمگونی داده‌ها: تنوع زبان‌ها، اسناد و روش‌های ثبت تاریخی.

  2. روایت‌های متناقض و سوگیری‌های تاریخی: تأثیر جریان‌های ملی‌گرایانه اواخر دوره تزاری در ثبت یک‌جانبه رویدادها.

  3. تحریف منابع دست‌دوم: دستبرد غیرعلمی به برخی متون ادبی و اشعار شعرای بزرگ در بازنشر‌های معاصر که محققان را دچار سردرگمی می‌کند.

• روش‌شناسی و پیام اصلی:

  پژوهشگر در این اثر کوشیده است تا فارغ از تعصبات و با پرهیز از طرح مسائل اختلاف‌برانگیز، رویدادهای تاریخی را بر اساس شواهد متقن بازبینی کند. هدف نهایی کتاب، هموار کردن مسیری علمی و بی‌طرفانه برای ترویج «فرهنگ عاشورایی» به عنوان یکی از نیازهای اصلی هویتی شیعیان قفقاز در شرایط کنونی است.